Chỉ là dừng lại, refrain, don’t do it; khi chỉ thì là trì – giữ gìn cho nguyên vẹn (trì bát, trì giới); nếu không chỉ mà tác – làm – thì sẽ phạm giới, làm cho hư nát. Đối với những điều không nên làm, ta tuân theo “chỉ trì, tác phạm”: không giết, không trộm, không tà dâm… thì chỉ (ngưng) sẽ trì được giới; làm (tác) là phạm. Ngược lại, với những việc phải làm, “chỉ phạm, tác trì”: ví dụ tụng giới, đi an cư, cứu giúp người bị nạn… nếu chỉ (ngưng) thì phạm, phải tác mới trì được giới.
Pháp tu giới mở rộng thành ba chùm gọi là Tam Tụ Tịnh Giới:
1 Nhiếp Luật Nghi giới – don’t do (chư ác mạc tác) và giữ luật nghi, uy nghi
2 Nhiếp Thiện Pháp giới – làm những điều lành (kusala), can thiệp khi thấy khổ đau
3 Nhiêu Ích Hữu Tình giới – đại bi, vươn tay xa cứu độ và giảm khổ mọi loài
Bộ giới truyền thống của các tỳ kheo là 250 (Pháp Tạng bộ), tỳ kheo ni 348, Theravāda (Xích Đồng Diệp) 227; con số tăng dần khi cộng đồng nhận thấy tệ đoan mới cần thiết để bảo hộ tăng đoàn. Đức Thế Tôn luôn linh động, tu chỉnh giới luật theo hoàn cảnh – ví dụ cho phép mang thức ăn khô khi phải vượt sa mạc, cho phép nấu khi đói khát, dùng tịnh nhân giữ hiện kim.
Một sa di ghi nhận… cảm giác cô đơn, mong được là chính mình trong dòng mạch tu tập. Bạn ấy chia sẻ chỉ học Pháp để hiểu rõ hơn, không phải vì “bị ép,” và nỗ lực tự tin phát triển tài năng riêng.
