Thọ trì năm giới không phải là lễ nghi mà là thực tập bảo đảm cho tự do, thảnh thơi, an lạc và hạnh phúc. Năm giới giúp bảo vệ tự do khỏi bị vướng mắc vào những tình huống khổ đau như vòng nghiện ngập, ăn cắp, vọng ngữ, tà dâm…, và nếu không thực tập thì không có vững chãi. Bảy năm trước tại The State of the World Forum, đề tài duy nhất được trình bày là năm giới – công dân toàn cầu thực hành sẽ bảo vệ con người, thiên nhiên, trái đất và xây dựng lại gia đình đổ vỡ. Với ba quy nương tựa Bụt – Pháp – Tăng và năm giới, an lạc có thể sống ngay trong giây phút hiện tại (hiện pháp lạc trú).

Một tình thương đích thực phải có đủ bốn chất liệu — từ (dâng tặng hạnh phúc), bi (chia sẻ và xoa dịu khổ đau), hỷ (niềm vui cho cả hai) và xả (giữ tự do cho nhau, không chiếm hữu hay kỳ thị). Liên hệ chỉ dựa trên nhục dục, hứa hẹn rồi phản bội, so sánh, bạo hành, vô minh về giá trị của nhau đều là những khổ đau do không giữ năm giới. Để thoát khổ, hai con đường: hoặc tinh chuyên tu tập năm giới, nhờ tăng thân giải cứu, độ người kia; hoặc đủ ý chí và nghị lực thì dứt khoát cắt đứt liên hệ. Tình yêu chân thật chỉ bền lâu khi hai bên hiểu nhau sâu sắc, kính trọng và công nhận giá trị của nhau.

Vô tướng tức là khả năng nhìn thấu bản chất (tánh) bên trong của mọi tướng (lakṣaṇa hay nimitta), ví dụ mây–mưa–tuyết–nước đá đều chỉ là những tướng khác nhau của cùng một chất H₂O (substance, svabhāva). Con mắt vô tướng không đợi mưa mới thấy mưa, nó thấy được mưa trong mây, tuyết trong nước đá, giọt nước trong que kem hay con bò trong ly kem (sữa); như Lavoisier đã thốt: Rien ne se crée, rien ne se perd – bất sanh bất diệt. Chuyện Tú Uyên và Giáng Kiều cho thấy mỗi chúng ta đều có Tú Uyên – người dễ cô đơn vì thiếu tâm hương giới–định–tuệ; chỉ khi đốt lên hương giới (giữ giới), hương định (chánh niệm) và hương tuệ (nhìn sâu) thì Giáng Kiều mới trở về, nghĩa là tâm thức được hòa giải, chuyển hóa, và tình thương lại chớm nở.

Thực tập hơi thở chánh niệm theo nguyên tắc “hiện pháp lạc trú” của Đức Thế Tôn giúp nuôi dưỡng thân tâm hạnh phúc ngay giây phút này. Công phu thở gồm hai câu khẩu quyết đơn sơ, sau đó nhận diện phẩm chất và kết quả:

1. Vào – Ra: nhận biết hơi thở vào, hơi thở ra.
2. Sâu – Chậm: hơi thở tự nhiên ngày càng sâu, chậm hơn.
3. Khỏe – Nhẹ: thân tâm khỏe khoắn, nhẹ nhàng.
4. Lặng – Cười: an tịnh buông thư, mỉm mỉm cười với chính mình.
5. Hiện tại – Tuyệt vời: an trú trong chánh niệm, thấy giây phút này diệu kỳ.
   Áp dụng ngay khi ăn kem, ăn cơm (nhớ niệm tặng phẩm đất trời, công phu lao tác – “Ai ơi nâng bát cơm đầy, dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần”), đi thiền hành, lái xe, nấu bếp… để nuôi dưỡng giây phút tuyệt vời và giữ vững hạnh phúc lâu dài.

Người nói tiếng Việt không chỉ giới hạn ở người Việt mà là bất cứ ai nói được tiếng Việt – sư cô Chân Nghiêm (Thái Lan), Chân Đức (Anh), Tố Nghiêm (Đức)… và tại Làng Mai có nhiều vị đã tốt nghiệp đại học, có bác sĩ tim mạch, giải phẫu, kỹ sư, luật sư, tiến sĩ…, rồi bỏ nghề đi tu vì “tu vui hơn và giúp được nhiều người hơn.” Tất cả sư cô ở Làng Mai đều mang pháp danh có chữ Nghiêm phía sau, khẳng định tinh thần tiếp nối tổ tiên và gia đình–cha mẹ luôn hiện diện trong thân này.

Thiền là phát triển con mắt vô tướng để thấy rõ mối liên hệ bất khả phân giữa các yếu tố:

1. Đám mây trong ly trà (không mây không mưa không có trà)
2. Mặt trời trong bông hoa (không nắng không bông)
3. Cha mẹ trong bàn tay con (chẳng thể lấy cha mẹ ra khỏi ta)
   và hiểu rằng thân này vừa là tiếp nối của cha mẹ vừa chứa đựng họ, không phải một mà cũng không phải hai (phi nhất phi dị).

Đạo Bụt dạy áp dụng thiền vào đời thường qua thiền ôm, đế thính (deep listening) và ái ngữ (lời nói yêu thương) để hóa giải khổ đau, hàn gắn quan hệ cha–con, vợ–chồng, mẹ–con. Một cái ôm chánh niệm kèm ba hơi thở:

• Thở vào: “May quá người thương của tôi còn sống”
• Thở ra: “Tôi rất mừng vui”
  và sự im lặng lắng nghe từ bi giúp người kia có cơ hội nói hết uất ức; rồi từ từ dùng lời xin lỗi chân thành, chia sẻ trách nhiệm chung về khổ đau để khôi phục hạnh phúc gia đình.

Ngón tay của bé 3 tuổi so sánh với bàn tay 77 tuổi của Sư ông qua bài thuộc lòng tiếng Pháp:
Voici ma main, elle a cinq doigts gồm năm câu chuyển qua

• ngón cái (gros pouce)
• ngón trỏ (l’index qui montre le chemin)
• ngón giữa (majeur, grand frère)
• ngón áp út (annulaire porte un anneau)
• ngón út (minuscule auriculaire marche à côté)

Bàn tay là sự tiếp nối của cha mẹ, con là cha mẹ và cha mẹ vẫn sống trong con. Nếu ta giận mẹ là giận chính mình; giận con là giận mẹ. Nhờ tu tập chánh niệm trên bàn tay và trái tim, ta nhận ra sự hiển lộ của tổ tiên và Bụt trong từng tế bào, từ đó thương yêu và chữa lành nhau ngay giây phút hiện tại.

Tập thỉnh chuông và thiền hành để duy trì chánh niệm:

1. Trước khi thỉnh chuông, thở vào tĩnh lặng – thở ra mỉm cười (3 lần)
2. Nhấp chuông (nửa tiếng) → đợi mọi người dừng lời, dừng việc
3. Thỉnh chuông nguyên tiếng, lặp lại 3 hơi thở → lạy 3 lạy
4. Thiền hành theo câu kệ:
   • Con đã về, con đã về (bước hai chân),
   • Con đã tới, con đã tới – về và tới phút giây hiện tại
   • Đi vững chãi như núi xanh, thảnh thơi như mây trắng

Mỗi hơi thở và từng bước chân đưa ta vào “hiện pháp tịnh độ” – nơi hạnh phúc, thương yêu và tự do ngay ở đây và bây giờ.

Xin gửi năng lượng cho tăng thân Hồng Kông đang đối mặt dịch viêm phổi không điển hình với hơn một ngàn người nhiễm, 35 ca tử vong trong một tháng và hơn 200 nhân viên y tế bị lây. Làng Mai đã thức khuya cầu nguyện, viết thư an ủi kèm cuốn Từng Bước Chân Thảnh Thơi, niệm Bụt và Bồ Tát để tiếp sức cho các bác sĩ, y tá, nhà tâm lý trị liệu và nhân viên bệnh viện nơi đó.

Thực tập nuôi dưỡng baby Buddha bên trong bằng chánh niệm hơi thở và bước chân, và khuyến khích con trẻ biết khám phá niềm vui, tình thương ngay trong từng giây phút. Để tăng cường tình thân và sự hiện diện, mỗi ngày nên nhớ hai câu sau, viết bằng ngôn ngữ quen dùng và trao gửi cho ba mẹ, con cái, anh chị em:
1 Ba ơi, ba có biết con đang có mặt cho ba đây không – tươi mát và ngọt ngào
2 Con biết ba­ mẹ còn đó cho con và con rất hạnh phúc

Giáo lý bất nhị được thực hành qua thiền lạy Năng lễ, sở lễ, tánh không tịch, buông bỏ ý niệm chủ thể–đối tượng để hòa nhập dòng sống tổ tiên và tương lai, kích hoạt cảm ứng đạo giao nhiệm màu. Lạy xuống không phải mê tín mà là phép yoga giải phóng ngã chấp, khơi mở thảnh thơi và chữa lành thân tâm.