Hôm nay thầy trình bày về khái niệm hành (Sanskrit Samskara, Anh formation) trong đạo Phật: bất cứ hiện tượng nào đều là một hành, kết quả của tập hợp nhân duyên. Ví dụ một bông hoa hay đám mây là hành, và theo lời đức Như Lai “chư hành vô thường” tức tất cả các hành đều vô thường, từ thân hành (bàn tay, con mắt) đến tâm hành (buồn, giận, thương yêu). Khi tu, phải chăm sóc cả thân hành (buông thư, thở, không rượu ma túy…) và tâm hành, phân biệt tâm hành tích cực – như tình thương, niềm vui – với tâm hành tiêu cực – như sân hận, tuyệt vọng. Mỗi tâm hành tiêu cực có thể ngủ yên dưới dạng hạt giống trong tàng thức nhưng sẽ nảy mầm khi được tưới tẩm; do vậy cần học nhận diện, đối trị và chuyển hóa kịp thời.

Để nuôi dưỡng tâm hành thiện và đối phó với tâm hành bất thiện, đức Thế Tôn chỉ dạy:
1 Phương pháp thay chốt (hay thay CD): khi tâm hành giận hờn, tuyệt vọng nổi lên thì thay bằng một tâm hành khác tốt hơn (tình thương, tha thứ…)
2 Tứ Chánh Cần, bốn nguyên tắc đối trị tâm hành:

• Đừng để tâm hành bất thiện được tưới tẩm  
• Khi nó khởi lên thì thay chốt ngay  
• Tưới tẩm hạt giống thiện để nó khởi lên  
• Giữ tâm hành thiện càng lâu càng tốt  

3 Chánh niệm – năng lượng để nhận diện mọi hiện tượng trong giây phút hiện tại (thở, bước chân, rửa bát… với ý thức đầy đủ) – giúp ôm ấp và chuyển hóa nỗi buồn, cơn giận như bà mẹ ôm an ủi em bé, đem lại relief chỉ sau vài phút.

Song song với tu tập hơi thở và chánh niệm, mỗi người trẻ được khuyến khích thọ và giữ trọn 5 giới – linh dược của hạnh phúc và an toàn tinh thần:

1  Bảo hộ sự sống của muôn loài và môi trường  
2  Chia sẻ thì giờ, tài vật cho kẻ thiếu thốn, bài trừ tham nhũng  
3  Không tà dâm, giữ gìn hạnh phúc gia đình và bảo vệ trẻ em  
4  Ái ngữ và lắng nghe để tái lập truyền thông chân thành  
5  Tiêu thụ có chánh niệm, từ chối sản phẩm độc tố (tham, sân, si…)  

Thống kê đáng lưu tâm: mỗi ngày bên Pháp có 33 thanh niên tự tử (khoảng 17 000/năm), nguyên nhân sâu xa là không biết nhận diện và chuyển hóa tâm hành tuyệt vọng. Với pháp môn thở bụng – ngồi vững, chú ý phồng xẹp của đan điền khi thở sâu – cộng với Tứ Chánh Cần và chánh niệm hằng ngày, mỗi người có thể làm chủ cảm xúc, giữ gìn an lạc, chia sẻ phương pháp này cho gia đình, học sinh, bạn bè và góp phần kiến tạo xã hội lành mạnh, giàu lòng từ bi.

Chúng ta trong tâm thức có hai loại hạt giống chính:

• “hạt giống của thương yêu, tha thứ, chấp nhận” và
• “hạt giống của giận hờn, buồn tủi, ganh tị”
  mỗi khi tưới tẩm loại nào thì loại đó được nuôi lớn. Để bảo vệ nhau khỏi khổ đau, hai người trong mọi quan hệ (người yêu, hôn thê, hôn phu, vợ chồng, cha mẹ – con cái) ký với nhau một hợp đồng thương yêu (peace treaty, love treaty), cam kết không tưới tẩm hạt giống khổ đau nơi nhau mà chỉ tìm mọi cách tưới tẩm hạt giống tốt của nhau. Ví dụ cụ thể: vợ để dành, đọc và viết lại những lá thư tình ngày xưa cho chồng, giúp tưới tẩm hạnh phúc; chồng lấy lời ngọt ngào trong thư làm chất liệu để trở về nhà, biểu lộ tình yêu và thay đổi sinh hoạt hàng ngày.

Pháp môn tưới tẩm hạt giống tốt còn có thể thực tập bằng cách:

1. Quán chiếu, nhận diện hết “hạt giống tốt” và “hạt giống xấu” nơi mình và nơi người kia, rồi ghi xuống trên giấy
2. Giúp nhau hiểu sâu các khổ đau, bức xúc để không gieo thêm khổ đau cho nhau
3. Áp dụng bốn tứ vô lượng tâm trong tình thương chân thật:
   • từ (maitri) – khả năng đem hạnh phúc đến cho mình và cho người ta
   • bi – khả năng lấy bớt khổ đau nơi người ta
   • hỷ – niềm vui lan tỏa giữa đôi bên
   • xả (upeksha) – không phân biệt, không kỳ thị, nhìn hạnh phúc, khổ đau là chung của cả hai.

Tuỳ theo hoàn cảnh (vợ chồng, gia đình, cha mẹ – con cái), khi thực tập nghiêm túc phương pháp này chỉ cần từ 15 phút đến một giờ là đã thấy ngay kết quả tích cực.

Gieo hạt từ bi, giữ gìn đất mẹ là chủ đề của khóa tu 3 ngày nằm trong Đại lễ Phật đản quốc tế. Mỗi người đều có hạt giống của thương yêu, tha thứ, chấp nhận nhưng bị che lấp bởi buồn phiền, giận hờn, thành kiến. Cần tưới tẩm hạt giống ấy bằng năng lượng từ bi–thương yêu để chúng đâm chồi nảy lộc thành hoa trái của hiểu biết và hòa hợp gia đình, học đường, xã hội. Nhờ thực tập, hạt giống từ bi có thể khơi dậy chỉ trong nửa giờ hoặc một giờ; nếu thực tập đúng phương pháp 3 hôm, quan hệ với người thân có thể thay đổi rõ rệt.

Hai phương pháp chính được trao truyền: ngồi thiền với hơi thở và thiền hành.

• Ngồi thiền với hơi thở (bài tập thứ ba trong Kinh Quán niệm hơi thở gồm 16 phương pháp)
  – Thở vào, ý thức toàn thân
  – Thở ra, buông thư toàn thân, mỉm cười
• Thiền hành với bốn câu chú, mỗi bước chân là

1. sự sống
2. phép lạ
3. trị liệu
4. thảnh thơi

Nhờ buông thư thân–tâm 5–10 phút mỗi ngày, hoặc tu 5–6 ngày như ở Tây phương với 1.000–1.200 người, nhiều gia đình đã tái lập truyền thông, hòa giải với bố mẹ, con cái. Khi thực tập thảnh thơi và tỉnh thức, mỗi bước chân, mỗi hơi thở trở thành phép lạ chữa lành, đem lại hạnh phúc ngay trong đời sống hiện tại.