Từ hồi mới vô chùa đã học về Tứ Diệu Đế (Khổ, Tập, Diệt, Đạo) nhưng hiểu ban đầu thường còn cạn cợt, ngây thơ. Việc tu học và quán chiếu phải giúp cho hiểu càng ngày càng sâu hơn, không bao giờ khẳng định mình đã hiểu hết Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo, Ngũ Căn, Ngũ Lực, Thất Bồ Đề Phần hay Tam Bảo vì giáo lý càng học càng rộng, càng thâm. Việc tự nhận diện khổ đau theo kinh nghiệm trực tiếp giúp chuyển hóa, không coi khổ là một nhồi sọ bi quan mà là một diệu đế cao quý mang lại khả năng lớn lên, thăng hoa của tâm từ bi – trí tuệ.

Để khế cơ với thế kỷ 21, sự thật thứ nhất (Khổ đế) cần được trình bày dựa trên khổ đau hiện thực của con người hôm nay, ví dụ

• căng thẳng, stress trong thân và tâm do deadline, bận rộn, thiếu buông thư
• bế tắc trong truyền thông gia đình, tăng thân, công sở
• hơn 12 000 thanh niên tự tử mỗi năm ở Pháp, nhiều hiện tượng tự tử tập thể
• những trận bão ở Miến Điện làm trên 100 000 người chết, động đất Tứ Xuyên hơn 30 000 người
• hiệu ứng nhà kính, địa cầu hâm nóng, biến đổi khí hậu đang tạo khổ đau tập thể

Mỗi người cần tự lập danh mục khổ đế của riêng mình bằng kinh nghiệm trực tiếp, rồi chia sẻ – bổ túc trong tăng thân để đi tiếp sang Tập đế, Diệt đế và Đạo đế một cách thiết thực, khoa học.