In this first dharma talk of the Winter Retreat, Thầy shares about how to find peace, happiness, and healing in our breath and our steps.

Today’s society is organized in such a way that we live with a lot of pressure. We are pushed by the habit energy of running, and always looking for something to make us happy. Thầy teaches us how mindful breathing and mindful walking help us stop running. If we breathe and walk in such a way that we find peace and happiness, we are nourished and we can be healed. If we walk with an idea to achieve something, we are still running. But just the willingness to stop alone is not stopping. Thầy reminds us that we need insight to be able to really stop.

Thầy introduces foundational teachings from the Manifestation Only school of Buddhism: the fifty-one mental formations (including the five universals and the five particulars), as well as store and mind consciousness. When seeds in our store consciousness are touched, they become mental formations. Mindfulness and concentration are two mental formations that grow together. When both of them are powerful enough, we will get insight. Insight can help free us from our suffering and illusion, and help us to really stop. We can touch the insight that running cannot get us anywhere, it is not bringing us happiness. Then we can be in touch with the wonders of life again.

Thầy also shares about the mental formation called ease, one of seven factors of enlightenment. Ease helps us to heal, and we can cultivate ease through mindful breathing and walking. Restlessness is mental formation of the opposite nature. When we are restless, we don’t know what to do. We don’t know how to handle the suffering and loneliness in ourselves, and we keep doing things to cover up our loneliness and suffering. Restlessness can compel us to work or to seek refuge in our electronic deices to distract ourselves.

Thầy encourages us to stop running, to recognize our restlessness and suffering, and to transform the energy of restlessness in us. By looking deeply at our habit energies, we will find insight that liberates us. With insight, we can stop running. We can recognize that time is more than money, time is life. And we can live simply, deeply, and happily.

Thầy shares that the Sangha will continue learning the teachings of the Manifestation Only school and how to apply them to daily life throughout the Winter Retreat.

This the first talk of the 2013-2014 Winter Retreat. Thầy offered this talk at the Upper Hamlet, Plum Village, France.

Chi tiết buổi nói chuyện này diễn ra vào ngày 21 tháng 11 năm 2013 tại thiền đường Trăng Rầm, chùa Từ Nghiêm, Làng Mai. Thầy kể lại cuộc gặp gỡ với thi sĩ trẻ Quách Thoại vào năm 1949 tại Sài Gòn dưới quyền kiểm soát của người Pháp. Thầy chia sẻ về sự kính trọng vẻ đẹp tinh tế của hoa và liên hệ giữa vẻ đẹp tự nhiên và nghệ thuật trong thơ văn. Ông nhấn mạnh rằng mọi vật đều biểu hiện giáo lý vô sinh bất diệt và mỗi âm thanh đều chứa đựng thông điệp sâu sắc. Ông giải thích rằng mọi thứ đều biểu hiện từ nền tảng chung gọi là “alaya” hay “tàng”. Ông phân tích sâu sắc về khái niệm biểu biệt và vô biểu trong Phật giáo, nhấn mạnh rằng mọi thứ đều tồn tại dưới dạng biểu hiện chưa rõ ràng. Ông cũng bàn về việc chế tác năng lượng chánh niệm thông qua hơi thở và nghe tiếng chuông, tập trung vào việc chế tác niệm, định, và tuệ để nuôi dưỡng thân tâm. Ông khuyến khích xây dựng cộng đồng tu tập chung để tăng cường năng lượng tích cực và giảm khổ đau cho mọi người. Ông nhấn mạnh rằng mọi biểu hiện đều liên kết giữa riêng và chung, và mọi thứ đều tồn tại song song và phản ánh lẫn nhau.

Tu tập nhằm “chế tác” hỷ, lạc, an bằng ba năng lượng niệm, định và tuệ: trong từng bước đi, từng hơi thở, dù quét nhà hay chải răng, duy trì ba năng lượng ấy thì hỷ, lạc, an sẽ tự nhiên hiện diện. Người tu biết tận dụng mỗi hành động để tạo ra niệm-định-tuệ, từ đó an lạc tràn đầy; nếu chưa có ba năng lượng ấy, tu lâu cũng khó chuyển hóa khổ đau.

*Tứ Diệu Đế gồm bốn sự thật: (1) Khổ, (2) Tập – nguyên nhân của khổ do thiếu niệm-định-tuệ, (3) Diệt – sự vắng mặt của khổ, tức hạnh phúc, (4) Đạo – con đường hạnh phúc. Con đường không phải phương tiện dẫn đến hạnh phúc mà chính là hạnh phúc: “There is no way to happiness. Happiness is the way.” Mỗi bước chân, lời nói, tư tưởng và hành động đều phải mang bản chất hòa bình và an lạc, là con đường và là mục đích ngay lúc này.

Hearing chuông mời gọi toàn bộ tế bào trong cơ thể tham dự, để năng lượng chánh niệm an lành thấm nhập sâu sắc; trong mỗi tế bào hiện diện tổ tiên, cha mẹ, con cháu đều hưởng bình an. Khi nghe chuông, người nghe và tiếng chuông hòa làm một, không còn phân biệt chủ thể–đối tượng, năng văn và sở văn trở thành một thể liền mạch.

Năm tâm sở biến hành diễn ra rất nhanh, gồm

• xúc: trạng thái rung động khi căn–trần–thức hội tụ, làm sở y và nền tảng cho thọ
• tác ý (manaskāra): hành động tâm ý hướng về đối tượng, có hai loại
• như lý tác ý (Yoni­so manaskāra) dẫn tâm đến đối tượng có lợi
• phi như lý tác ý (Ayoniso manaskāra) dẫn tâm vào phiền não
• thọ (vedanā): cảm giác dễ chịu, khó chịu hoặc trung tính
• tưởng (saññā): trừu tượng hóa dấu hiệu của đối tượng, giúp nhận diện nhưng có thể lừa gạt
• tư (cetana): ý chí xúi giục tâm tạo tác, dẫn đến hành động yêu-ghét, níu giữ-loại trừ

Niệm (anusmṛti) can thiệp ngay khi xúc, tác ý phát sinh để giữ chánh niệm, chuyển hóa thọ và tưởng theo hướng an lạc. Alayavijñāna — tàng thức — giữ gìn mọi hạt giống, vừa hằng vừa chuyển, đóng vai trò nền tảng cho sáu thức khác phát sinh và cho sự chín muồi (vipāka) từng khoảnh khắc.

*Theo lý thuyết “sanh Phật bất nhị”, Bụt và chúng sanh không tách rời: “không có chúng sanh thì không có Phật”, như sen không thể nở nếu thiếu bùn. Mọi sự vật sinh ra từ duyên (đất, nước, lửa, gió, cây cỏ, cầm thú…), Bụt cũng chứa đựng chúng sanh, khổ đau, phiền não đã được chuyển hóa. Hạnh phúc, bồ đề, tuệ giác đều vô thường và cần tiếp tục tu tập bằng cách “dùng khổ đau, phiền não, si mê làm chất liệu để tạo dựng bồ đề”, như Thế Tôn vẫn thiền hành, ngồi thiền, an ban thủ ý. Khi thở nhẹ và ngồi yên, “Bụt thở bằng phổi ta, ngồi bằng sống lưng ta”, không còn ranh giới ngã và người, vượt thoát lưỡng nguyên.

*Thức A Lại Da (tàng thức) lưu giữ và duy trì hạt giống nghiệp, năm căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) và hình hài. Nó biểu hiện qua hai dạng chính:

1. chấp thọ (appropriation) – tiếp nhận và duy trì hạt giống;
2. xứ (locality) – “emplacement”, nơi chốn cho thân tâm tồn tại.

Cả quá trình biến hóa của A Lại Da đều “bất tư nghì” (asamviditaka), vượt ngoài khả năng ngôn từ và suy nghĩ, mầu nhiệm như việc trẻ em thẩm thấu tiếng Pháp từ môi trường.

Sinh ra làm người với tuổi thọ hữu hạn khoảng trăm năm là cơ hội quý để sống sâu sắc, trân quý từng giây phút hiện tại thay vì chạy theo tiền bạc, quyền lực hay danh vọng. Thực tập chánh niệm qua những bài kệ hàng ngày, thiền hành, ngồi thiền hay các công việc thường nhật như uống trà, quét nhà giúp nuôi dưỡng phẩm chất của sự sống, đem lại an, lạc, hỷ lạc ngay trong từng bước chân và hơi thở. Con đường Đạo học không phải để trốn tránh cuộc đời mà để chế tác năng lượng của hiểu và thương, hòa hợp với khoa học và triết học, giúp ta chuyển hóa khổ đau, khó khăn thành tuệ giác và tình thương sâu sắc.

Trong Duy Biểu học, mọi hiện tượng – ngã và pháp – đều phát sinh nhờ thức A-lại-da với các hạt giống (vāsanā) luôn sinh diệt, chuyển hóa và tiếp nối. Từ đó phát sinh bảy chuyển thức (mạt na, ý thức và năm giác quan), vừa là năng huân ướp thiện ác, hạnh phúc đau khổ vào tàng thức, vừa là trung gian biểu hiện thế giới. Thấu hiểu tính vô thường, tương tức và tương nhập của hạt giống giúp ta buông bỏ chấp trước, duy trì tuệ giác, hạnh phúc và giải thoát bền lâu.

• Sáu đặc tính của hạt giống trong A-lại-da thức
  1. sát na diệt – sinh diệt từng sát na, vô thường
  2. hằng trì chuyển – tiếp nối liên tục như dòng sông
  3. tánh quyết định – chỉ sinh ra quả tương ứng
  4. đại chúng duyên – cần đủ điều kiện để biểu hiện
  5. dẫn từ quả – giữ mối liên hệ giữa nhân và quả
  6. tự biến – cộng biến (sva và saha vijñapti) biểu hiện cá thể và cộng đồng

Năm mới ta cũng mới – hai câu thư pháp đón Tết 2013 tại thiền đường Nước Tĩnh nhắc rằng “Người vui cảnh sẽ vui”: niềm vui từ tâm làm sáng lên hoàn cảnh, không phải ngược lại. Bản Anh ngắn gọn “New year, new me” khích lệ chuyển hóa bản thân, còn Pháp “Année nouvelle, je me renouvelle” và “La joie en soi, la joie tout autour” diễn tả niềm vui nội tại lan tỏa ra bên ngoài. Thực tập in lên giấy hồng điều giúp làm mới thân–tâm và lan tỏa an lạc trong gia đình, xã hội.

“Going forth” là bước ra khỏi gia đình nhỏ để gia nhập đại gia đình tâm linh của Bụt Thích Ca, từ bỏ danh phận cũ để sống đơn giản, độc thân, trọn vẹn phụng sự đời. Sự xuất gia – như 27 em vừa “được trồng” – đưa thân và tâm vào công việc lớn của tăng đoàn, buông bỏ cái ta riêng để chia sẻ khổ đau và niềm vui chung, như ngón tay trên một bàn tay.

Đạo Bụt phải luôn được làm mới để “khế cơ” với thời đại:

1. gieo trồng hạt giống chánh niệm, vị tha và hỷ lạc trong tàng thức;
2. vượt qua nhị nguyên tâm–cảnh để thực hành bất nhị;
3. đổi mới hình thức tu học – từ chương trình Wake Up cho giới trẻ đến xuất gia 5 năm;
4. đơn giản hóa nghi lễ nhưng giữ sâu sắc ý nghĩa (Yết Ma, năm giới).
   Chỉ khi giáo pháp hòa hợp với nhu cầu con người và hoàn cảnh mới giữ được tươi mới, tiếp nối sự nghiệp cách mạng của Đức Thế Tôn.

• Khi nghe tiếng chuông, “thở vào nhẹ nhàng, thở ra nhẹ nhàng”, chúng ta không còn là “những cá thể riêng lẻ mà hòa nhập thành một tăng thân”. Đây là hiện tượng đồng bộ (synchronization): giống như “hàng triệu tế bào thần kinh … luôn liên lạc và làm việc cùng nhau”, nước dưới 0 °C kết tinh thành nước đá, tia laser được tạo ra khi “các nguyên tử được kích thích … phát ra quang tử … đồng pha” và Bose–Einstein condensate – “từng phần tử không còn riêng biệt mà hòa làm một”. Sức mạnh tập thể ấy “mạnh gấp ngàn lần” và có khả năng chữa lành, nuôi dưỡng, chuyển hóa sâu sắc.

• Trong Duy thức học, thức A-lại-da vốn “vô ký” (không thiện, không ác) nhưng chứa đựng mọi chủng tử. Theo Yoga-Sasatra, có “22 căn”: sáu căn giác quan, ba căn nam-nữ-mạng, năm cảm thọ, năm căn Tín-Tấn-Niệm-Định-Huệ và ba căn vô lậu (sở tri đương tri, dĩ tri, cụ tri). Ba chủng tử vô lậu này “nương vào” thức A-lại-da nhưng không bị ôm lấy bởi “dị thục”, là nguồn mạch thanh tịnh dẫn đến giải thoát.

Trong các khóa tu tập bất bạo động bắt đầu từ năm 2006 tại UNESCO, Paris, với sự ủng hộ của Frédéric Mayor, đã đề xuất thành lập trung tâm huấn luyện để thầy cô học phương pháp chuyển hóa năng lượng bạo động trong lớp học—theo thống kê năm 2006 tại Pháp có đến 88 000 vụ bạo động học đường. Làng Mai soạn thảo và xuất bản hai tài liệu Anger (Giận) và Creating True Peace (Tạo dựng Hòa bình Thật sự) làm giáo khoa cho phong trào Wake Up School, đã được gửi đến nhiều quốc gia (Bhutan, Ấn Độ, Thái Lan, Pháp, Hoa Kỳ, Anh). Việc hợp tác trực tiếp với UNESCO, Liên Hiệp Quốc (đề xuất 10 năm thực tập bất bạo động cho giới trẻ) và Bộ Giáo dục Việt Nam được kỳ vọng sẽ đưa thực tập này vào trường học, giúp giáo viên và học sinh cùng tạo ra môi trường an lành và yêu thương.

Trong Duy Thức học, thức thứ tám – Alaya (tàng thức) – vốn vô ký (không thiện, không ác, không nhiễm, không tịnh) là nền tảng chung cho mọi pháp, chứa hạt giống của sáu nẻo luân hồi và niết bàn. Sáu nẻo ấy gồm:

1. cõi trời (thiên)
2. nhân
3. Atula
4. địa ngục
5. ngạ quỷ
6. súc sinh

Từ Alaya phát sinh cả sinh tử và giải thoát; tương tức—mỗi khi sáu nẻo mạnh niết bàn yếu và ngược lại, vô lậu và hữu lậu cũng nương tựa lẫn nhau. Khi tu tập chuyển hóa, Alaya biến thành viên cảnh trí (vô cấu thức) chỉ chứa thiện, hòa hợp với năm tâm sở biệt cảnh (dục, thắng giải, niệm, định, tuệ), biểu hiện sự sáng suốt và an nhiên của tuệ giác.

*Tàng thức (A-lại-da) vận hành cùng bảy tâm sở biến hành gồm: xúc, tác ý, thọ, tưởng, tư, định (nhất tâm) và mạng căn (vitality). Một tâm sở then chốt là tư (cetanā) – ý chí, khát vọng thực hiện điều gì đó – không phải suy nghĩ thoáng qua mà là “tư niệm thực”, một động lực bền bỉ nuôi dưỡng sinh khí. Khi thiếu tư niệm thực, con người mất đi sức sống; ngược lại, dù tiêu cực như ý muốn trả thù, khát vọng ấy cũng mang lại năng lượng mãnh liệt. Nhận diện tư niệm thực của bản thân – ví dụ Bồ đề tâm nơi Thái tử Sĩ-đạt-ta trước khi xuất gia – là bước đầu sống có ý nghĩa, chuyển hóa khổ đau và nuôi dưỡng niềm vui chia sẻ với tăng thân, gia đình, bạn đời.

*Tàng thức còn có công năng lưu giữ chủng tử (seeds), huân tập (learning), maturating (chín muồi) và tự trị liệu tương tự như ổ cứng hay nồi hầm đậu: nó bảo quản, sắp xếp, “chín” kinh nghiệm, giúp tâm-thân tự chữa lành. Nhờ tàng thức mà chánh báo (thân, sáu căn) và y báo (hoàn cảnh) phát sinh; thúc đẩy dị thục – sự sinh diệt liên tục theo sát na và nhất kỳ. Vô thường hiện hữu ở hai mức: sát na (từng giây phút sinh diệt) và nhất kỳ (các giai đoạn đời người), tạo nên dòng chảy không ngừng của sống-chết. Hiểu và sống trong từng khoảnh khắc hiện tại, cho phép cái cũ “chết” để cái mới “sinh”, chính là thực hành Applied Buddhism, biến lý tưởng thành hơi thở và bước chân mỗi ngày.

Thầy offers his own answer to why we practice walking meditation: “Because I like it.” He shares why he does mindful movements—not for better health, but for the monks of his generation who can no longer do them—and, with the image of scientists returning to Earth from Skylab, how mindfulness reminds us that to be alive and walking on Earth is a wonderful thing. Enlightenment, he suggests, does not need ten years; it can take a few seconds.

Speaking eight days before the end of the year, Thầy invites us to ask how we have spent our time. He describes Buddhism as an art of living, from brushing our teeth to the first verse he memorized as a novice monk, on waking up to twenty-four brand-new hours. He recalls a day of practice with Google employees, and what latecomers found when they walked in on a room of people sitting quietly, doing nothing but breathing.

Thầy explores how our civilization runs away from itself, afraid of the pain and loneliness inside, and how technology can draw us away from ourselves, our families, and nature. He shares conversations with directors of corporations about whether to sacrifice happiness for success, and responds to a question raised at a retreat for psychotherapists: what of those who teach mindfulness but do not practice it? With humor, he imagines a telephone with the practice of mindfulness in it.

Thầy tells why, after years of not wanting disciples, he began to accept them, and how he invited people at a retreat in Hong Kong to walk mindfully to the bus station each morning, so they could feel connected with their teacher—who has no telephone—and with the Sangha.

Thầy closes with the story of a proposal to UNESCO to train schoolteachers in mindfulness, which led to two books, and invites teachers, doctors, nurses, and others to make their schools, hospitals, and workplaces places of practice.

This talk was offered during the Christmas and New Year Retreat in the year 2013. Thầy offered this talk at the Lower Hamlet, Plum Village, France.

Finding Our True Home in Ourselves and in the Sangha

Thầy invites us to reflect deeply on what it means to be truly at home. Drawing from the lives of the Buddha and Jesus, he reminds us that both spiritual teachers began without a worldly home but discovered their true home through practice and awakening.

Thầy teaches that our body is our first home, and that by coming back to our breathing and our body, we return to life itself. Through mindful breathing, “Breathing in, I see myself as a flower,” we learn to dwell peacefully in the present moment, caring for our body as a living wonder.

From this foundation of embodiment and mindfulness, Thầy guides us toward the deeper aspiration of building Sangha, creating communities rooted in brotherhood, sisterhood, joy, and understanding. Just as the Buddha and Jesus could not realize their work alone, we too need a Sangha to sustain our practice and nurture our dreams.

This talk was offered on Christmas Eve during the Christmas and New Year Retreat in the year 2013. Thầy offered this talk at the Upper Hamlet, Plum Village, France.

Buddha, Sangha, Dharma Are Your True Home

Thầy invites us to return to the simple miracle of mindful breathing and the supportive presence of community. When we breathe, walk, and sit together, we touch the wonders of life available in each moment. From this ground of mindfulness, he reflects on time, impermanence, and how our practice shapes the quality of our days. A year becomes truly new only when we renew ourselves—learning to generate joy, care for suffering, and transform anger into understanding.

Nothing truly disappears—not a year, not our childhood, not our ancestors. Like clouds becoming rain, everything continues in new forms. Through this insight of interbeing, Thầy encourages us to touch the Earth, recognize our shared destiny, and look deeply into the suffering of those who hurt us. This is the heart of mindful living: returning home to our body, feelings, and mind, and taking gentle care of what we find there.

Our true home is an inner refuge built through mindfulness and compassion. When each of us cultivates this home, we help create a collective home, a Sangha where peace and understanding are generated together. Such a community becomes a refuge not only for its members but for all who come near it. In this way, the living Dharma is found in the way we breathe, speak, listen, and walk alongside one another.

This talk was offered during the Christmas and New Year Retreat in the year 2013. Thầy offered this talk at the Upper Hamlet, Plum Village, France.

(Join us for the annual New Year’s Eve Dharma talk of Thay, scheduled at 3pm France (9 am New York/Eastern) in the Lower Hamlet of Plum Village.)((Can this sentence be taken out as it is repeated in the next sentence.)) This talk by Thich Nhat Hanh is from the Lower Hamlet of Plum Village on Tuesday, December 31, 2013, on the occasion of New Year’s Eve. It is the fourteenth talk of the 2013-2014 Winter Retreat. This talk is in English.

The talk begins with a lovely guided meditation by Thich Nhat Hanh followed by a teaching on compassion to help us listen to the monastics chanting. The second half of the talk focuses on love and healing our suffering. A few months ago, we visited Stanford University where the topic of compassion was discussed. Many of us do not know how to take the mud to make the lotus. Compassion can be used to embrace and understand suffering. Without suffering, no compassion is possible. We shouldn’t run away from our own suffering. How do we do that? We can use mindful walking, mindful breathing, then we can generate the energy of mindfulness and we won’t feel overwhelmed. We can take care of the suffering inside.

In Mahāyāna Buddhism, we have a great being capable of overcoming great suffering and helping other people. This is the Bodhisattva of Compassionate Listening, Avalokitesvara. The monastics will chant her name today to help us all generate the energy of compassion. We can stop the thinking and just listen to the chant. Thay gives us instructions on how to best listen to the chant - we practice as a drop of water in a river and allow it to embrace us.

We have been discussing home and the new year. The first element is our body. Learning how to breathe, to walk, and to build our home. The second element is our feelings and emotions. We have to learn to take care of this as well in order to have a true home. The third element is our perceptions. We should always be asking, are you sure of your perceptions?

Do we know how to love ourselves and how to take care of ourselves? If we can love and take care of ourselves, then we’ll know how to take care of someone else. Self-love is the foundation. We have been discussing the new year. The year is made of time, speech, and action. The year 2013 will continue from our action. The fruit of our action will stay. Nothing is lost. This is retribution. This coming year we have the sentence “New Year. New Me.” To liberate us. We should renew ourselves. To create a feeling of joy, happiness, and compassion. This is the practice of mindfulness.

Have you been able to enjoy the Kingdom of God, the Pure Land? The new year is your chance to enjoy it and practice. In Plum Village, we have the time to walk together. We can challenge ourselves to walk in mindfulness. Every step. Happiness is possible. Mindfulness is being aware…aware of our steps. The practice of mindfulness is the practice of happiness.

Suffering is part of life. The Buddha spoke about the second arrow. It is a teaching to help us suffer much less. If we allow fear and anger to grow, then we are allowing the second arrow. But don’t be afraid of suffering, especially if we know how to practice. Being aware of the painful feeling and calming the painful feeling. The first step is to suffer less. The second is to make good use of our suffering. Our true home is in every step and in every breath.

Note: this description was automatically sourced from existing YouTube descriptions and other sources. Please ‘Suggest Edit’ if it’s incorrect.

Chúng ta gieo nghiệp (karma) mỗi ngày qua chánh tư duy, chánh ngữ và thân nghiệp, nuôi dưỡng hiểu và thương để gặt hái quả lành cho hiện tại và tương lai. Cuộc sống gia đình từng bữa cơm chung, những buổi ngồi yên lặng bên nhau hay thiền hành chánh niệm tại Làng Mai là phương tiện nuôi dưỡng thảnh thơi (rảnh rang) và tình huynh đệ. Thảnh thơi không chỉ là tránh bận rộn, mà là đoạn trừ những sợi dây trói buộc tâm hồn—vimukti hay giải thoát—đến từ

1. bận rộn
2. lo lắng
3. giận hờn
4. thèm khát
5. ganh tị
6. sợ hãi
7. mặc cảm
8. si mê

Chỉ khi cắt đứt những xiềng xích đó, chúng ta mới có tự do nội tại, cảm nhận vẻ đẹp giản dị của từng khoảnh khắc và nuôi dưỡng hạnh phúc trong từng bước chân, hơi thở hay miếng cơm.

Trong đạo Bụt, tàng thức (alaya) là tầng nền vô thủy nuôi dưỡng mọi hành động và hiện tượng—chánh báo (hình hài) lẫn y báo (hoàn cảnh)—trong khi ý thức (mano vijñāna) và năm thức cảm giác chỉ là lớp biểu hiện. Khi tu tập chánh niệm—ngồi, đi, ăn, xướng tụng—ý thức tạo ra “con đường mòn thần kinh” (neuro pathway) thấm sâu vào tàng thức, biến pháp tu thành hành động sống động và dẫn đến giải thoát.

Pháp thân (Sanskrit Dharmakaya) là thân bất hoại của lời dạy và sự thực tập, đã được Đức Thế Tôn trao cho mỗi đệ tử từ xưa, bên cạnh nhục thân có thể tiêu hoại. Pháp thân tỏa sáng rạng ngời nhất vào buổi sáng—khi tâm còn tỉnh táo, thân khỏe mạnh—bởi lúc này mỗi hơi thở an lạc và mỗi bước chân thiền hành đều giúp nuôi lớn practice body. Nếu pháp thân yếu ớt, ta sẽ không đủ vững chãi để chế tác niềm vui, hạnh phúc hay xử lý khổ đau. Qua khoảng 40 ngày điều kiện hóa tại Làng Mai, những chiếc chuông, những hình ảnh thiền hành trở thành phản xạ tự nhiên, củng cố pháp thân ngay cả khi không có tăng thân bên cạnh.

Pháp thân được nuôi dưỡng không chỉ trong thiền ngồi (30–45 phút buổi sáng) mà trong toàn bộ sinh hoạt hằng ngày khi ta thực hành bốn yếu tố:

• buông bỏ (letting go)
• thiền định (concentration)
• chánh niệm (mindfulness)
• tuệ giác (insight)
  Chúng giúp chế tác ba trạng thái cốt lõi—hỷ, lạc và an—và đồng thời là phương pháp cụ thể để đối diện, ôm ấp và chuyển hóa khổ đau, tránh “mũi tên thứ hai” do phản ứng thêm vào. Khi pháp thân vững chắc, ta tự nuôi mình và lan tỏa niềm vui, bình an đến gia đình, tăng thân và xã hội.

Tính tọa lòng an, miệng mỉm cười – bảy chữ gọn nhẹ nhưng thấm đẫm tinh túy, nhắc ta khi ngồi thiền buổi sáng phải nhiếp phục ba nghiệp:

• thân tĩnh (ngồi thật yên)
• tâm an (lắng dịu)
• khẩu hòa (mỉm cười nhẹ nhàng)
  khi ba nghiệp thanh tịnh thì “đẩu thánh nhan” – thấy được Phật tịch tĩnh trong từng hơi thở.

Ngũ canh dĩ đáo pháp môn khai; nhất canh dĩ đáo thượng thiền sàng, tam nghiệp tịnh trừ đẩu thánh nhan – nghĩa là canh năm đã đến, cánh cửa Pháp mở ra, và ta cần thanh lọc thân, khẩu, ý để pháp thân (Dharmakāya) tỏa sáng cùng ánh ban mai. Liễu triệt tam thừa (Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát) là thấu triệt giáo lý ba thừa dung hợp nhị đế (thế tục đế – đệ nhất nghĩa đế), ôm lấy cả tương đối và tuyệt đối trong sự thực tập.

Đi, ăn, thở với chánh niệm là con đường đưa ta về tự do ngay trong từng khoảnh khắc:

• mỗi bước chân đong đầy an, hỷ, lạc, vượt thoát “đi như bị ma đuổi”
• mỗi hơi thở vào là một tích tắc định, buông bỏ ưu phiền, khơi dậy tự do nội tại
• ăn trong hiện tại là tiếp xúc trọn vẹn với sự sống và tăng thân
  Qua đó ta trực cảm vạn vật như pháp thân nhiệm màu, đồng thời nhận diện tàng thức (ālaya-vijñāna) – vốn chứa chủng tử, căn thân và khí thế gian – làm nền tảng thường hằng đưa ta đến nhận thức trực tiếp về thực tại tối hậu, vượt lên mọi nhị nguyên hữu–vô, thiện–ác.

Chi tiết buổi nói chuyện này gồm việc Thích Nhất Hạnh giảng về sự hiểu biết sai lầm về khái niệm “Không” và phân biệt giữa “Không” và “Vô”. Ông cảnh báo nguy cơ hiểu sai khi dịch thuật và nhấn mạnh rằng chánh kiến là yếu tố quan trọng trong đạo Phật. Ông giải thích rằng mọi thứ đều chứa đựng nguyên nhân và hậu quả, tương tự vật chất và năng lượng. Ông cũng nói về sự tương hữu giữa sắc và không, vật chất và tinh thần, và nhấn mạnh rằng mọi thứ đều chuyển đổi không ngừng. Ông phân tích sâu sắc về tương đại giữa hạnh phúc và đau khổ, khuyến khích chấp nhận đau khổ để đạt hạnh phúc. Ông giảng rằng mọi thứ tồn tại phụ thuộc vào nhau, không tồn tại độc lập, và rằng nhận thức luôn chia thành kiến phần và tướng phần. Ông cũng nhấn mạnh rằng mọi thứ đều phụ thuộc vào môi trường xung quanh và rằng sự tương phản giữa chủ thể và đối tượng là nền tảng của nhận thức.

Có người chỉ ở được bảy ngày, một tháng, ba tháng hay ba năm; một tuần có thể là nhiều nếu biết sử dụng thời gian để thực tập chánh niệm. Sự thực tập này giúp chế tác bình an, niềm vui và hạnh phúc trong từng bước chân, từng hơi thở; niệm an trú trong giây phút hiện tại, nhận biết body-feeling-mind. Thực hành niệm trong một tuần có thể gia tăng sức mạnh gấp hai hoặc ba lần, và hạnh phúc có thể tăng từ hai phần mười lên chín phần mười, thậm chí mười phần mười nhờ tuệ — cái thấy sâu sắc khởi sinh từ năng lượng sáng suốt.

Trong mọi sinh hoạt—thở, đi, ăn, đứng, ngồi, chải răng hay đi tiểu—niệm giúp buông bỏ quá khứ và tương lai để an trú ngay moment này, từ đó chế tác hỷ (niềm vui), lạc (hạnh phúc) và an (bình yên). Thực hành có thể dựa vào năng lượng tập thể tại Làng Mai nhưng cũng duy trì được nơi thành phố. Nhờ niệm nhớ lại kinh nghiệm đau khổ và hạnh phúc xưa, ta trân trọng hơi thở và hiểu cách chuyển hóa khổ đau thành sen tuệ.

Làng Mai nhắc rằng dù đã thành Phật, hạnh phúc và tuệ giác vẫn vô thường, cần thường xuyên thực tập từ ngồi thiền, đi thiền, ăn cơm im lặng đến nhập thất để củng cố, kiên trì không bị cuốn theo nhịp sống vội vã. Câu chuyện với cha Daniel Berrigan cho thấy thực tập chậm rãi trọn vẹn như một chiếc bè đưa qua sông nhưng không phải bến bờ cuối cùng; chỉ khi bước chân – hơi thở giữ vững chánh niệm, ta mới duy trì an lạc giữa đời hỗn loạn.

Trong buổi nói chuyện, Thầy còn kể truyện Bụt mời Ma Vương vào động thiền, biểu thị nghĩa bất nhị giữa thiện – ác, Ma – Bụt, từ bi – vô minh. Ở Việt Nam, truyền thuyết tung áo cà sa biểu thị lãnh thổ tu tập của Bụt rộng khắp, được nhắc lại qua cây nêu ngày 23 tháng Chạp và tục gói bánh chưng, bánh giầy – để mỗi gia đình giữ chánh niệm, chế tác hạnh phúc và giảm khổ đau trong 10 ngày Tết.

Các khái niệm then chốt trong phần giảng về Duy Biểu học gồm:

• Vô ký – không thiện không ác, không hữu lậu không vô lậu
• Tàng thức (store consciousness) chứa chủng tử vốn “không có cũng không không” và sát na vô thường
• Tương tức, tương đãi – chủ thể và đối tượng, thiện và ác, sinh và diệt…đều “là nhau” và đợi nhau để hiện hữu
• Sát na vô thường và nhất kỳ vô thường – biến chuyển liên tục từng tích tắc và theo chu kỳ đời người, không chờ đến phút chết mới sinh diệt

Khi gặp khó khăn trong giao tiếp, thường ta đổ lỗi cho người kia mà quên nhìn lại chính mình. cả hai đều mang những mâu thuẫn, xung đột nội tâm; chỉ khi ta biết thương mình và thương họ, nhận diện cô đơn, đau buồn, giận hờn trong ta và trong họ, lòng sẽ nhẹ nhàng hơn. hơi thở chánh niệm là con đường chính dẫn ta trở về với thân và tâm:

• đầu tiên là điều tức – điều hòa hơi thở để hơi thở dịu lại, không hổn hển
• tiếp theo là điều thân – ngồi thật thẳng nhưng mềm mại, không căng thẳng
  giữ niệm và định vào hơi thở (vào ra sâu chậm) trong vài phút, hơi thở sẽ mềm mại, dịu dàng, đem lại an lạc cho thân và tâm

tàng thức (thức thứ tám), mạt na hay tư lương (thức thứ bảy) và liễu biệt cảnh thức (thức thứ nhất đến thứ sáu) là ba loại thức trong duy biểu học; trong đó:

1. tàng thức là “chân hiện lượng”, chứa đựng chủng tử – hạt giống vô tướng phát sinh muôn hình muôn vẻ
2. chủng tử có tính chất đầu tiên là sát na vô thường, luôn chuyển biến; tính chất thứ hai là nhân và quả không tách rời;
3. tính chất thứ năm là đợi duyên – hạt giống chỉ hiển hiện khi đủ điều kiện;
4. tính chất thứ sáu là ngoài có không – không thể xác định là có hay không theo khái niệm cố định.

*Chúng ta thật may mắn khi có thể ngồi bên nhau trong khoảnh khắc này, như một gia đình tâm linh. Tết là dịp để kết nối với tổ tiên, nhắc nhở rằng cây có cội, sông có nguồn, và con người cũng có tổ tiên. Trong buổi thiền tọa hôm nay, chúng ta đã “nối kết với tổ tiên, nhận ra họ hiện diện trong từng tế bào của cơ thể.” Việc dâng hương hàng ngày – chỉ mất một hoặc hai phút – không phải là mê tín mà là một hành động khoa học, giúp “làm sạch bàn thờ và hướng lòng về tổ tiên,” củng cố gốc rễ để “giữ cho tâm trí vững vàng.”

*Truyền thống đốt vàng mã phản ánh “tình yêu thương dành cho những người đã khuất,” còn nghi lễ cài bông hồng từ năm 1962 thay thế phần nào:

1. Hai bông hồng nếu bố mẹ còn sống
2. Một hồng, một trắng nếu một người đã mất
3. Hai bông trắng nếu cả hai đều mất

*Quan niệm về hai cõi âm – dương thực chất chỉ là một, như khoa học đã xóa bỏ ranh giới giữa vật chất và năng lượng, giữa từ và điện, âm thanh và không khí, sức nóng và vật chất. Luật bất sinh bất diệt của vật chất – năng lượng tương đồng với “tự tánh của các pháp là không sinh, không diệt, không thêm, không bớt” trong Tâm Kinh Bát Nhã, minh chứng cho cái nhìn bất nhị và sự thống nhất của mọi pháp.

Mạng căn gồm sắc mạng căn (rūpa-jīvitindriya) và danh mạng căn (nāma-jīvitindriya): sắc (vật chất) và danh (thọ, tưởng, hành, thức) đã hiện hữu ngay khi hình hài khởi sinh, không tách rời nguồn sống của mẹ và con. Ranh giới giữa hữu tình và vô tình không rõ ràng—hạt bắp, hạt bụi, hạ nguyên tử hay mây, sao cũng chứa sức sống và tâm thức, biểu hiện của một mạng căn chung của vũ trụ.

Thực hành chánh niệm để sống sâu sắc, chế tác bình an và hỷ lạc qua ba hoạt động chính:

1. Hơi thở: khi tiếng chuông vang, thở vào 4 giây, thở ra 6 giây, tổng 9 hơi; nhận diện mỗi hơi, buông bỏ lo âu, tạo niệm–định–tuệ.
2. Thiền hành: mỗi bước “huyền thoại” gắn với hơi thở, đi chậm (“slow walking”) để nuôi hỷ lạc, dù đơn độc hay theo đại chúng.
3. Ăn uống: niệm cơm và niệm tăng, nhai ít nhất 30 lần, duy trì chánh niệm, thưởng thức tặng phẩm của đất trời và tăng thân trong từng miếng cơm.

Pháp thoại ngày 09-02-2014, xóm Hạ, Làng Mai, Pháp. Áp dụng 8 hơi thở đầu trong kinh quán niệm hơi thở để chế tác an lạc và hạnh phúc.

Note: this description was automatically sourced from existing YouTube descriptions and other sources. Please ‘Suggest Edit’ if it’s incorrect.