We can't find the internet
Attempting to reconnect
Something went wrong!
Hang in there while we get back on track. If this problem persists help us by reporting it so we can investigate it.
Xem bài pháp thoại này
Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí để xem bài pháp thoại này và khám phá các bài giảng khác của Thầy - Thiền sư Thích Nhất Hạnh.
Đăng nhập hoặc tạo tài khoản
Dai Tang Kinh - Nam Truyen 06
Đạo lý duyên sinh (pratītyasamutpāda) không chỉ ứng dụng cho vạn hữu trong tự nhiên mà còn soi chiếu sinh mạng và khổ đau con người. Trong kinh Mahānidāna (“Đại Duyên Phương Tiện”) có dạy mạch 12 nhân duyên:
- avidyā (vô minh)
- saṃskāra (hành)
- vijñāna (thức)
- nāma-rūpa (danh-sắc)
- ṣaḍ-āyatana (lục nhập)
- sparśa (xúc)
- vedanā (thọ)
- tṛṣṇā (ái)
- upādāna (thủ)
- bhava (hữu)
- jāti (sinh)
-
jarā-maraṇa (lão-tử)
Chuỗi này biểu thị nguyên nhân–kết quả: vô minh sinh hành, hành sinh thức, …, thủ–hữu dẫn đến sinh và lão tử. Nhưng Bụt khuyên không nên nhìn máy móc mà phải quán sâu từng chi.
Hai cách diễn giải phổ biến là “tam thế lưỡng trùng” (ba thời: quá khứ–hiện tại–tương lai; hai lớp nhân–quả) và tư tưởng “sát-na duyên khởi” trong Phật giáo Bắc truyền (một khoảnh khắc đã hội đủ 12 duyên, gợi ý nhất thiết tức nhất, nhất là tất cả). Ý niệm này tương ứng với thuyết tương nhập, cho thấy mỗi duyên không thể tách rời các duyên kia, vượt lên khái niệm thời gian–nhân–quả thông thường.
Áp dụng vào chính con người Bụt, Ngài cũng có sáu căn–lục trần, xúc, thọ, ái… nhưng hoàn toàn trong sáng vì vô minh, tham ái đã chuyển hóa thành trí tuệ, bi mẫn và xả. Các liên hệ sinh–diệt không còn là chuỗi trói buộc mà Bụt thường trú trong trạng thái niết bàn bất sinh bất diệt, vượt ngoài khái niệm “hữu” và “phi hữu”.