We can't find the internet
Attempting to reconnect
Something went wrong!
Hang in there while we get back on track. If this problem persists help us by reporting it so we can investigate it.
Xem bài pháp thoại này
Đăng nhập hoặc tạo tài khoản miễn phí để xem bài pháp thoại này và khám phá các bài giảng khác của Thầy - Thiền sư Thích Nhất Hạnh.
Đăng nhập hoặc tạo tài khoản
Duy biểu 08 - bài 23
Khi suy diễn (tỷ lượng) dựa trên những dấu vết bên ngoài như tìm thấy “máy đánh chữ 6.000 năm tuổi”, khói bên tường hay tiếng động, ta dễ đi đến kết luận sai gọi là tợ hiện lượng hoặc tợ tỷ lượng. Như đứa trẻ nghi ngờ bạn bè lấy mất đồng hồ, tâm chứa nghi, giận, tham làm lệch nhận thức. Nếu kết luận đúng gọi là chân tỷ lượng, ngược lại là tợ tỷ lượng. Cách hóa giải là tự kiểm tra xem nhận thức của mình thuộc chân hay tợ, rồi nhờ người khác cùng xác minh.
Tiếp đó, để hiểu rõ cách thức nhận thức, giới thiệu ba “cảnh” mà ý thức tiếp xúc:
- Tánh cảnh – thực tại tự nó, không bị tâm làm méo mó.
- Đới chất cảnh – hình ảnh vật gắn với ấn tượng, hạt giống tâm lý (thức 7).
-
Độc ảnh cảnh – hình ảnh nội tâm, ý niệm thuần túy do kiến phần trong thức khởi lên.
– Thức thứ tám (A-lại-da) có thể chạm đến tánh cảnh.
– Thức thứ bảy (mạt-na) chỉ dừng ở đới chất và độc ảnh.
– Năm thức kia nếu hoạt động “trong sáng” (không có ý thức phân biệt) cũng có thể chạm tánh cảnh.
Chánh niệm và thiền quán giúp giác quan sắc bén, nhận diện rõ sắc, thanh, hương, vị, xúc mà không chỉ bằng hạt giống cũ.
Về lý thuyết duy thức, qua trường đại học Na Lan Đà, Huyền Trang truyền lại bài kệ:
“Thông ba tánh, ba lượng, tiếp xúc cả ba cảnh”
– Ba lượng ở đây là chân tỷ lượng, tợ tỷ lượng và phi lượng (thức 2–7 thường sinh nhận thức sai).
Cuối cùng, thức thứ sáu (ý thức) là người làm vườn gieo trồng hạt giống nghiệp, bao gồm:
- Dẫn nghiệp – hướng đường cho các hành động.
- Mãn nghiệp – làm chín quả, đưa đến dị thục.
Vai trò của thức thứ sáu quyết định chúng ta bị dẫn xuống khổ đau hay tới giải thoát. Tiếp theo sẽ bàn sâu hơn về nghiệp, tâm sở và hành trình giải thoát.