Chim hót và hoa nở là chuyện tự nhiên, người tu thở cũng vậy; thở có ý thức, biết mình đang thở, là cách xứng đáng với thiên nhiên. Khi lái xe, Thầy đặt tay lên cánh tay người lái xe như chiếc chuông chánh niệm, mời gọi cùng nhau thở và hiện diện. Đi chánh niệm theo hơi thở làm cho bước chân thảnh thơi, nhẹ nhàng như ở Làng Mai; hành động giản đơn—đi, đứng, nằm, ngồi, ăn cơm, chải răng—đều có thể truyền đạt pháp môn. Chải răng thảnh thơi như Đức Thế Tôn xưa dùng cành cây dương liễu và sầu đâu nhắc nhớ rằng từng cử động nhỏ nhất cũng có thể thiêng liêng. Tiếng chuông, tiếng đồng hồ hay tiếng điện thoại là lời nhắc nhở nhẹ nhàng buông bỏ tập khí vội vã, quay về hơi thở và hiện tại. Khi thắp nhang, chỉ cần theo dõi hơi thở vào ra mà không cần tụng niệm; tâm hương—niệm và định—trở thành cúng dường quý giá nhất.

Thực tập chánh niệm không loại bỏ khổ đau, mà ôm ấp và chuyển hóa tập khí. Chỉ cần nhận diện “mình đang hấp tấp” hay “mình đang khổ đau,” năng lượng ấy buông ra, ta được tự do. Nội kết là ba khối phiền não lớn nhất

• tham
• sân
• si
  gọi chung là tam độc. Vajracchedikā Prajñāpāramitā (trí tuệ Bát Nhã kim cương năng đoạn) có khả năng cắt đứt mọi ràng buộc của nội kết. Chánh niệm qua hơi thở và bước chân giúp ta nhận diện và mỉm cười với những tùy miên nằm im sâu trong tâm, không đánh giặc mà ôm lấy khổ đau như hơi ấm ôm lấy cái lạnh. Khi chánh niệm lớn lên, nội kết yếu đi, tự do nội tâm được giải thoát trong từng giây phút. Mỗi khoảnh khắc đời thường—ngồi thiền, ăn cơm, đi cầu—đều là dịp thực hành tự do và chánh niệm, ôm ấp khổ đau để xây dựng hạnh phúc trong hiện tại.