Hơi thở liên hệ tới cảm thọ được trình bày như một phần tư pháp môn kinh Quán Niệm Hơi Thở; thọ là một trong 51 tâm hành và là uẩn thứ hai trong năm uẩn, cùng với sắc, tưởng, hành, thức. Thực tập nhận diện thân như “dòng sông sinh lý” vô thường, nuôi dưỡng hỷ rồi lạc bằng những điều kiện đang có: đôi mắt khỏe, lá gan thưởng thức sô cô la, tăng thân che chở. Khi hỷ hiện diện, định đến tự nhiên; thiếu hỷ, định yếu ớt. Bụt khuyên tự sáng tạo cảm thọ dễ chịu bằng hơi thở: thở vào-thở ra với niềm mừng vui, rồi chuyển hóa thành lạc an tĩnh, khác hẳn trạng thái “so excited” thiếu vững chắc.

Thực tập tiến dần qua bốn hơi thở về thọ: hỷ giác, lạc giác, tâm hành giác, an tịnh tâm hành giác. Cảm thọ được quán chiếu như người mẹ ôm con: thở vào chạm tới khổ thọ, thở ra ôm ấp, khiến niềm đau dịu lại. Khi lạc thọ lành mạnh được ý thức, nó lớn lên; nếu lạc thọ mang độc tố, chánh niệm giúp dừng lại. Phần lớn đời sống là xả thọ – không khổ không lạc; khi ánh sáng chánh niệm rọi vào, xả thọ hóa thành lạc thọ, giống việc “không nhức răng” bỗng thành hạnh phúc. Thiền hành, ngồi thiền, rửa nồi, nấu cơm đều là cơ hội ghi chép điều kiện hỷ lạc, làm giàu kho cảm thọ.

• Danh sách không thể bỏ sót khi nêu số cụ thể
  • năm uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành, thức
  • ba loại thọ: lạc thọ, khổ thọ, xả thọ
  • bốn phần của 16 hơi thở: thân, thọ, tâm, pháp

Bụt có lòng thương vô biên, đặt hỷ giác, lạc giác đi trước để ta đủ sinh lực nhìn sâu khổ đau; nhờ vậy hạnh phúc chân thật và tuệ giác hiển lộ trong từng hơi thở.