Vua Trần Thái Tông, dù giữ ngai vàng, đã tu tập nghiêm túc và từng tìm cách xuất gia lên Yên Tử cho đến khi được Viên Chứng thiền sư khuyên rằng “tu tập không chỉ ở núi hay chùa,” mà ngay trong cung điện, “khi làm việc nước, vua vẫn có thể học Phật và tu tập chánh pháp.” Ông vững tâm thiền hành với khẩu quyết “bộ bộ đạp trước thật địa,” mỗi bước chân chạm vào “mảnh đất của sự thật,” và truyền lại phương pháp này cho đời sau. Tịnh độ, theo đạo Bụt thâm diệu, không phải chờ sau khi chết hay ở phương Tây, mà là “duy tâm tịnh độ” hiện tiền ­– “tịnh độ cầm tay” –, nơi từng hơi thở, từng bước đi với niệm và định đưa ta về với giây phút hiện tại và “những mầu nhiệm sống” như trời xanh, mây trắng, chim hót, thông reo, hoa nở.

*Trong thời kỳ Tiểu thừa sau Phật nhập diệt, phát sinh khoảng hai mươi bộ phái, trong đó ba phái chính là:

1. Thượng Tọa Bộ (Theravāda)
2. Đại Chúng Bộ (Mahāsaṅghika)
3. Hữu Bộ (Sarvāstivāda–Vibhajyavāda)

Hữu Bộ và Đại Chúng Bộ tiên phong phát triển văn học Avadāna (Thiên Nghiệp Thí Dụ) và Jātaka (truyện tiền thân) – nơi sớm hé lộ lý tưởng Bồ Tát thừa Tiểu thừa. Hữu Bộ còn bổ sung “không” vào tam pháp ấn (khổ, vô thường, vô ngã) thành tứ pháp ấn, đồng thời phân tích sâu về năm uẩn, mười hai xứ, bốn đế và Bát Chánh Đạo – những di sản được Đại thừa tiếp nhận và phát triển.