Thiền tập có hướng dẫn là phương pháp gốc từ thời Đức Thế Tôn, giúp ta nương vào hơi thở để an trú trong chánh niệm. Kinh Quán Niệm Hơi Thở gồm 16 bài mẫu, khởi đầu bằng câu mẫu “thở vào một hơi dài, tôi biết tôi đang thở vào một hơi dài,” có thể rút gọn thành “thở vào, biết thở vào,” hoặc chỉ còn “vào”–“ra” nhưng vẫn trọn ý nghĩa. Bài rút gọn “thở vào tôi thấy hoan hỷ, thở ra tôi thấy hân hoan” còn giúp thực tập trở nên nhẹ nhàng và hạnh phúc. Khi thực hành trong sinh hoạt hằng ngày, ví dụ rửa tay, đánh răng hay đi thiền hành, ta phối hợp niệm kệ với hơi thở để duy trì an trú và chuyển hóa vọng tưởng. Thiền Quán Niệm Hơi Thở có nguồn gốc Việt Nam từ thế kỷ thứ ba qua Thiền sư Tăng Hội, được lưu hành nhờ sự chú giải của ngài và hai cư sĩ Trần Tuệ, Bì Nghiệp; đến nay nhiều chùa mới khôi phục thực tập qua ấn bản Làng Mai.

Trong truyền thống Thiên Thai, Trí Giả đại sư dạy sáu pháp môn vi diệu về hơi thở trong Lục Diệu Pháp Môn để dẫn dắt thân tâm về trạng thái thanh tịnh và tuệ giác:

• sổ tức (đếm hơi thở)
• tùy tức (theo dõi hơi thở không đếm)
• chỉ (dừng lại thân tâm)
• quán (nhìn sâu)
• hoàn (trở về)
• tịnh (thanh tịnh)

Việc xây dựng tăng thân (Sangha building) là yếu tố then chốt để duy trì chánh niệm và tiếp nối truyền thống: nuôi dưỡng nhau bằng yêu thương, thực tập nhận diện đơn thuần để không phán xét, dùng Sangha Cakṣu (con mắt Tăng) để soi sáng điểm mạnh và yếu, và giữ gìn hải đảo tự thân trong mỗi cá nhân. Khi anh em tu học biết thương yêu, lắng nghe và chia sẻ, thì từng bước chân, từng hơi thở đều trở thành hành trình trở về bản môn, sống an lạc và tỉnh thức.