Ngồi thiền là phép lạ giản đơn mà sâu sắc: chỉ “có mặt thật sự trong sự sống”, không để tâm chạy trốn. Thiền không chỉ mang lại an lạc, mà còn là cơ hội để dũng cảm đối diện và nhổ tận gốc rễ phiền não – từ mâu thuẫn gia đình, xã hội đến ghen tị trong tăng thân. Như con thỏ trong hang, tạm tìm được bình yên, nhưng cuối cùng vẫn phải ra ngoài sống; tương tự, nếu ta chỉ “trú ẩn” trong thiền để tránh khó khăn, thì đó chưa phải thực tập chân thật. Trong tăng thân, chính những ganh tị, giận hờn, như trường hợp vị tỳ-kheo sinh bệnh ngoài da hay thầy A Nan bị hiểu lầm, là cơ hội để tập chánh niệm và chuyển hóa.

Xây dựng tăng thân đòi hỏi kiên nhẫn và bồ đề tâm lớn, không chỉ “thụ hưởng” mà phải vun đắp, nâng chất lượng chung từ mức 40% lên cao hơn. Đức Thế Tôn đã huấn luyện gần nghìn đệ tử trong khoảng hai tháng, từng bước từ đi, đứng, nằm, ngồi đến nói lời ái ngữ, vượt qua những vụng dại và nhóm “lục quần tỳ kheo” – sáu vị gây phiền toái – để rồi thành tăng đoàn hùng mạnh. Hơn hai mươi lăm năm qua, con đường “tùy xứ tác chủ” – dù hoàn cảnh nào cũng giữ thế chủ động, không nạn nhân hóa – và “lập xứ tắc chân” – giữ vẹn bản thể không mang mặt nạ – là kim chỉ nam để mỗi thành viên góp phần làm cho tăng thân trong sạch, đẹp và hữu hiệu trong hoằng pháp.

Thực tập chánh niệm không chỉ trong thiền tọa hay hành, mà trong mọi sinh hoạt hằng ngày: rửa rau, nấu cơm, mua bán, viết thư pháp, hái cà chua… An lạc trong từng động tác mới là chiến lợi phẩm lớn của người tu hành. Khi giữ được thảnh thơi suốt ngày, ta trở thành “chuông chánh niệm” cho người xung quanh, lời nói và phương pháp mới có sức thuyết phục. Xây dựng tình huynh đệ chân thật qua lắng nghe và ái ngữ, nhận diện yếu kém, soi sáng và hỗ trợ nhau, là trách nhiệm thiết thực của mỗi cá nhân trong tăng thân.